Bulgaristan, düşük vergi oranları, Avrupa Birliği pazarındaki stratejik konumu ve Türkiye’ye olan yakınlığı ile Türk yatırımcıların radarındaki en popüler ülkelerden biri. Ancak yatırımcıların aklındaki en büyük soru işareti genellikle prosedürlerle ilgilidir: “Bulgaristan’da şirket kurmak için önce oturum izni almam gerekir mi?” ya da tam tersi; “Şirket kurarsam otomatik olarak oturum izni alır mıyım?”
Bu yazımızda, Golden Visa Group olarak şehir efsanelerini bir kenara bırakıp, Bulgaristan ticaret kanunlarına ve vize mevzuatına göre gerçekleri, özellikle de en popüler oturum yolu olan Ticari Temsilcilik (TRO) detaylarını inceleyeceğiz.
Kısa Cevap: Şirket Kurmak İçin Oturum İzni Gerekli mi?
Net bir cevap verelim: Hayır, gerekli değildir.
Bulgaristan vatandaşı olmasanız veya Bulgaristan’da herhangi bir oturum izniniz bulunmasa bile, sadece geçerli bir pasaport ile Bulgaristan’da %100 size ait bir şirket (EOOD veya OOD) kurabilirsiniz. Hatta şirket kurulum işlemlerinin büyük bir kısmını vekalet yoluyla Türkiye’den dahi yönetebilirsiniz.
Kritik Ayrım: Şirket kurma hakkına sahip olmak, size Bulgaristan’da yaşama (oturum) hakkını otomatik olarak vermez.
Eğer amacınız sadece ticaret yapmak, fatura kesmek, araç veya gayrimenkul satın almaksa standart bir şirket kurulumu yeterlidir. Ancak amacınız Bulgaristan’da yaşamak ve Oturum Kartı (Bulgaristan Kimliği) almaksa, süreç tamamen değişir. İşte bu noktada devreye TRO (Ticari Temsilcilik) girer.
Şirket Sahipleri İçin Zorlu Yol: “10 Personel Kuralı”
Birçok yatırımcı, “Bulgaristan’da bir şirket açarım, kendimi de müdür gösterip oturum alırım” diye düşünür. Ancak Bulgaristan yasalarına göre, standart bir ticari şirket üzerinden yabancı bir ortağın oturum izni alabilmesi için en az 10 Bulgar vatandaşı sigortalı personel çalıştırma zorunluluğu vardır.
Bu, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler veya bireysel yatırımcılar için oldukça maliyetli ve sürdürülmesi zor bir şarttır.
Peki, 10 kişi çalıştırmadan oturum almanın yolu nedir? Cevap: Ticari Temsilcilik Ofisi (TRO).
En Pratik Oturum Yolu: Ticari Temsilcilik (TRO) Nedir?
TRO (Trade Representative Office), Türkiye’de (veya başka bir ülkede) halihazırda aktif olan bir şirketin Bulgaristan’daki “Tanıtım ve Pazar Araştırma Ofisi”dir.
Bu statü, Bulgaristan Yatırım Teşvik Yasası kapsamında değerlendirilir. En önemli özelliği şudur: TRO üzerinden atanan temsilciler, 10 personel çalıştırma şartına takılmadan D Tipi Vize ve ardından Oturum İzni almaya hak kazanırlar.
TRO ile Standart Şirket Arasındaki Farklar
| Özellik | Ticari Temsilcilik (TRO) | Limited Şirket (EOOD/OOD) |
|---|---|---|
| Ticari Faaliyet | Yapamaz. Fatura kesemez, alım-satım yapamaz. | Her türlü ticari faaliyeti yapar. |
| Amacı | Ana şirketin tanıtımı, pazar araştırması. | Kâr elde etmek, ticaret yapmak. |
| Oturum İzni | Avantajlı. Temsilciler D Vize alabilir. | Zor. 10 personel şartı vardır. |
| Vergi | Kurumlar vergisi ödemez (geliri yoktur). | %10 Kurumlar vergisi öder. |
TRO Kurulumu İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
Bulgaristan’da Ticari Temsilcilik ofisi açarak oturum izni sürecini başlatmak istiyorsanız, Türkiye’deki şirketinizin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Aktif Bir Şirket: Türkiye’deki şirketinizin tercihen en az 1-2 yıldır faaliyette olması güvenilirlik açısından önemlidir.
- Temiz Vergi Sicili: Şirketin vergi borcu olmamalı ve faaliyet belgesi güncel olmalıdır.
- BCCI Kaydı: Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’na (BCCI) resmi kayıt yapılmalıdır.
Adım Adım TRO ile Bulgaristan Oturum İzni Süreci
Golden Visa Group danışmanlığında yürüttüğümüz süreç genellikle şu şekilde işler:
- Evrak Hazırlığı: Türkiye’deki şirketin evrakları toplanır, Bulgarcaya tercüme edilir ve apostil işlemleri yapılır.
- Ofis Adresi ve Kayıt: Bulgaristan’da bir tebligat adresi belirlenir (Sanal ofis veya fiziki ofis) ve BCCI kaydı tamamlanır.
- Temsilci Ataması: Şirket sahibi veya şirket tarafından yetkilendirilen kişiler “Temsilci” olarak atanır.
- D Vize Başvurusu: Temsilcilik belgesi (Sertifika) alındıktan sonra, Türkiye’deki Bulgaristan Konsolosluğu’na D Tipi Vize (Uzun Süreli Vize) başvurusu yapılır.
- Oturum Kartı: D Vize onaylandıktan sonra Bulgaristan’a gidilir ve Yabancılar Şubesi’ne başvurularak süreli oturum kartı alınır. Bu kart her yıl yenilenir.
Önemli Bir Uyarı: TRO Ticaret Yapamaz!
Yatırımcıların en sık karıştırdığı nokta budur. TRO kurduğunuzda bu ofis üzerinden fatura kesemezsiniz. Eğer hem oturum almak hem de ticaret yapmak istiyorsanız;
- Oturum için TRO kurmalı,
- Ticaret için ise ayrıca bir Limited Şirket (EOOD) açmalısınız.
Bu, birçok iş insanının uyguladığı “Hibrit Model”dir ve en sağlıklı yöntemdir.
Neden Golden Visa Group ile Çalışmalısınız?
Bulgaristan bürokrasisi, özellikle evrakların tercümesi, noter onayları ve Ticaret Odası kayıtları konusunda karmaşık olabilir. Yanlış bir beyan veya eksik bir evrak, sürecin aylarca uzamasına veya D Vize reddine neden olabilir.
Golden Visa Group olarak; Türkiye’deki evraklarınızın hazırlığından, Sofya’daki kayıt işlemlerine, Konsolosluktaki vize randevunuzdan oturum kartınızın teslimine kadar tüm süreci uçtan uca yönetiyoruz.
Avrupa’ya açılan kapınızda, sürprizlerle karşılaşmamak için profesyonel destek alın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. TRO kurmak için Türkiye’deki şirketin sahibi olmam şart mı?
Hayır, şirket sahibi olmanız şart değildir. Şirket sahibi, güvendiği bir çalışanını veya ortağını da “Temsilci” olarak atayabilir.
2. TRO üzerinden ailemi de Bulgaristan’a götürebilir miyim?
Evet. Siz oturum kartınızı aldıktan sonra, eşiniz ve 18 yaş altı çocuklarınız için “Aile Birleşimi” (D Vize) başvurusu yaparak onları da Bulgaristan’a getirebilirsiniz.
3. Süreç ne kadar sürer?
Evrakların hazırlanması ve BCCI kaydı yaklaşık 2-3 hafta, D Vize süreci ise konsolosluk yoğunluğuna göre 4-8 hafta arasında sürmektedir.
Bulgaristan’da şirket kurulumu, TRO işlemleri ve vize süreçleri hakkında detaylı bilgi almak için Golden Visa Group uzman danışmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz.